
خداوند در سوره ص میفرماید: * قالَ یا إِبْلیسُ ما مَنَعَکَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِیَدَیَّ أَسْتَکْبَرْتَ أَمْ کُنْتَ مِنَ الْعالینَ*
سوره ص آیه 75
گفت: «ای ابلیس! چه چیز مانع تو شد که بر مخلوقی که با قدرت خود او را آفریدم سجده کنی؟! آیا تکبّر کردی یا از برترینها بودی؟! (برتر از اینکه فرمان سجود به تو داده شود!)»
صاحب المیزان چنین آورده است: «جمله " أَسْتَکْبَرْتَ أَمْ کُنْتَ مِنَ الْعالِینَ " استفهامی است توبیخی، معنایش این است که: آیا سجده نکردنت از این بابت است که عارت میشد، و خود را از این کار بزرگتر میدانستی؟
و یا اینکه به راستی شان تو اجل از این عمل بود و تو از کسانی بودی که قدر و منزلتشان بالاتر از آن است که مامور به سجده بر آدم شوند؟
و از همین جا بعضی [روح المعانی ج 23 ص 226 و 227» به نقل از ترجمه تفسیر المیزان] از مفسرین استفاده کردهاند که: معلوم میشود خدای تعالی مخلوقاتی عالی دارد که مقامشان اجل از آن است که برای آدم سجده کنند، بندگانی هستند مستغرق در توجه به سوی پروردگارشان، و هیچ چیزی را به جز او درک نمیکنند
از ابو سعید خدری نقل شده که گفت: ما نزد رسول خدا صلی الله علیه و آله نشسته بودیم که مردی به حضور ایشان آمد و عرض کرد:
ای رسول خدا! مرا از سخن خدای عزّوجل خطاب به ابلیس آگاه کن که فرمود:
«آیا تکبر ورزیدی یا از برتران بودی؟»
ای رسول خدا، آنها که برتر از فرشتگان مقرّب هستند، چه کسانیاند؟
رسول خدا صلی الله علیه و اله فرمود:من و علی و فاطمه و حسن و حسین.(علیهم السلام)
ما در سراپردهٔ عرش بودیم و خدا را تسبیح میگفتیم، و فرشتگان از تسبیح ما تسبیح میگفتند، پیش از آن که خدا آدم را بیافریند به مدت دو هزار سال.
وقتی خدا عزّوجل آدم را آفرید، به فرشتگان فرمان داد که بر او سجده کنند.
و آنان فقط به خاطر ما مأمور به سجده شدند.
پس همهٔ فرشتگان سجده کردند جز ابلیس که خودداری کرد از سجده.
خداوند تعالی به او فرمود:
ای ابلیس! چه چیز تو را بازداشت از سجده کردنی که با دستان خود آفریدهام؟ آیا تکبر ورزیدی یا از برتران بودی؟
یعنی از آن پنج نفری بودی که نامهایشان در سراپردهٔ عرش نوشته شده بود.
ما دروازهٔ خدا هستیم که باید از آن وارد شد، و بهوسیلهٔ ما هدایتیافتگان هدایت مییابند.
هر کس ما را دوست بدارد، خدا او را دوست دارد و او را در بهشت جای میدهد.
و هر کس با ما دشمنی کند، خدا با او دشمنی میکند و او را در آتش جای خواهد داد.
و جز کسی که نطفهاش پاک باشد، ما را دوست نخواهد داشت.
فضائل الشیعة، جلد ۱، صفحه ۸
عن أبي سعيد الخدريّ قال:
كنّا جلوسا عند رسول اللّه- صلّى اللّه عليه و آله- إذ أقبل إليه رجل فقال:
يا رسول اللّه، أخبرني عن قول اللّه- عزّ و جلّ- لإبليس-:
أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعالِينَ
من هم يا رسول اللّه الّذين هم أعلى من الملائكة المقرّبين؟
فقال رسول اللّه: أنا و عليّ و فاطمة و الحسن و الحسين. (علیهم السلام)
كنّا في سرادق العرش، نسبّح اللّه. فسبّحت الملائكة بتسبيحنا، قبل أن يخلق اللّه آدم بألفي عام.
فلمّا خلق اللّه- عزّ و جلّ- آدم، أمر الملائكة أن يسجدوا له.
و لم يؤمروا بالسّجود، إلّا لأجلنا.
فسجدت الملائكة كلّهم أجمعون إلّا إبليس، أبي أن يسجد.
فقال له اللّه- تعالى-: يا إِبْلِيسُ، ما مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ أَسْتَكْبَرْتَ أَمْ كُنْتَ مِنَ الْعالِينَ،
أي من هؤلاء الخمسة المكتوبة أسماؤهم في سرادق العرش.
فنحن باب اللّه الّذي يؤتى منه.
و بنا يهتدي المهتدون. فمن أحبّنا، أحبّه اللّه، و أسكنه جنّته. و من أبغضنا، أبغضه اللّه، و أسكنه ناره . و لا يحبّنا إلّا من طاب مولده .
فضائل الشیعة ج۱ ص۸









